Wakker worden in een droom

Op 6 maart werd in museum Beelden aan Zee de expositie Arp: A Petrified Forest geopend. In de Zuidzaal zijn 22 gipsen sculpturen opgesteld van Hans Arp en bij de ingang van de zaal nog een bronzen beeld. Ik erheen natuurlijk! Voor Arp kun je mij midden in de nacht wakker maken. En zo werkte het ook nu weer; ik werd wakker in de droom van het werk van Arp.

Het woord ‘droom’ is ingepikt door de commercie, maar bij Arp betekent droom niet het ideaal (als in ‘droomhuis’ of ‘partner van je dromen’), maar het staat voor de associatieve logica waarmee zijn kunstwerken zich ontwikkelen. Als gebeurtenissen in een droom vloeien de vormen van zijn beelden in elkaar over, er is geen voor- of achterkant aan (de meeste van) zijn werken en soms zelfs geen boven- of onderkant. Zijn sculpturen bieden vanuit elke hoek waarin je ze bekijkt weer een ander beeld, een andere associatie.

Ganymed, 1954, gips

In A Petrified Forest kun je vrij tussen de sculpturen van Arp dwalen en ervaar je hoe ze, hoewel van gips, geenszins statisch zijn. De vormen vloeien voortdurend over in nieuwe welvingen, soms zie je een vorm opeens weer terug in een andere sculptuur en je komt bijna vanzelf in een vloeiende geestestoestand, de droomwerkelijkheid, waarin alles associatief in elkaar overgaat.

Voor Arp was dit de echte werkelijkheid. Niet de lineaire, causale ontwikkeling van dingen is werkelijk, maar de associatieve samenhang en het vervloeien van de dingen; de droom.

In mijn lezing Arps Fluïdum komen veel gedichten voor waarin de dichter wakker wordt in een droom. Het gedicht Wolkenherder – dat gaat over zijn sculptuur Kaboutervorm, die verrassend vader wordt van een reus; de Wolkenherder – begint met de woorden: Bij het wakker worden vond ik op mijn beeldhouwkrukje een kleine, speelse vorm, schrander en met een buikje …

Het gedicht De grote vlieg, de knevel en de kleine mandoline is gebaseerd op zijn sculptuur Hoofd met drie onaangename voorwerpen. De eerste regels zijn: Ik werd wakker uit een diepe, droomloze slaap met onaangename voorwerpen op mijn gezicht. Sophie zei dat het een grote vlieg was, een knevel en een kleine mandoline. …

Expositie ‘Arp: A Petrified Forest’, met foto van Arp in zijn tuin, 1949, fotograaf M. Sima

Aan de wand van de expositiezaal in het museum hangt een mooie foto uit 1949 van Hans Arp in de tuin van zijn woonhuis en atelier bij Parijs. Hij staat daar tussen zijn gipsen sculpturen als in een woud van beelden. Dit woonhuis/atelier is nu het museum van de Fondation Arp, waar je vrij kunt rondlopen en kunt (ver-)dwalen tussen de gipsen en bronzen beelden van Arp. In mijn lezing laat ik u ook dwalen door die tuin, terwijl ik het gedicht voordraag Schuilplaats van dromen:


Vergankelijk tapijt
tussen de mooiste kronen.
Schuilplaats van dromen.
Pleisterplaats van dromen.

Een orang die slechts
half was
wordt wakker met zijn ontbrekende deel
met de oetan.
Klaarwakker klimt hij in een boom
en zingt: “Cacao, cacao, oh, cacao!”

Ik eindig mijn lezing met het gedicht Die große Firgelei, waarin Arp gedeeltelijk een fantasietaal gebruikt; die Firgelsprache, een lichte, etherische taal. In het gedicht zegt hij:

die schöne firgelsprache
ist das verweilen das träumen
das sinnen und überspinnen
sind himmlische traumblumenlieder
also unsichtbare wolken

Te vertalen als:

De mooie Firgeltaal
is het er zijn, het dromen,
het peinzen en mijmeren,
zijn hemelse droombloemenliederen,
onzichtbare wolken dus

Wakker worden in de droomwerkelijkheid van Hans Arp is heerlijk. Het gebeurt in het museum en bij mijn lezing Arps Fluïdum. Op 28 juni geef ik de lezing in de bibliotheek van museum Beelden aan Zee. Boek HIER de tickets.

2 Comments

  1. Dankjewel Hans weer voor je beeldende verhaal over ARP en zijn (droom)beelden.
    Warme lente creatieve groet van Jeannette

    • Dankjewel Jeannette.


Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *