Stay in the sun girl

Onlangs was ik voor een korte vakantie in Kampen. Deze oude Hanzestad aan de IJssel barst van de geschiedkundige bezienswaardigheden, de een nog interessanter dan de andere, maar ik werd vooral verrast door een eigentijdse en inspirerende expositie in het Stedelijk Museum Kampen, getiteld Meidenpracht Vrouwenkracht.

Hoewel de titel me niet meteen het museum in lokte, was ik wel nieuwsgierig naar deze expositie die zo duidelijk een contrast vormde met de historische schatten die Kampen rijk is. Op de expositie is werk te zien van drie eigentijdse vrouwelijke kunstenaars: Beth Namenwirth, Marit Dik en Tanja Ritterbex.

Wat me in het werk van alle drie de vrouwen trof is de uitgelatenheid; de kleuren spatten van het doek af en de afgebeelde vrouwen zijn vrolijk, onbezorgd en sterk aanwezig. In bijna alle werken zie je dat de vrouwen zich ervan bewust zijn dat ze bekeken worden, maar nooit zijn ze afhankelijk van de toeschouwer. Het kan ze totaal niet schelen wat je van ze vindt; ze zíjn er gewoon.

Tanja Ritterbex is de meest uitdagende en fysieke van de drie. Als een ontplofte beautycase staat haar installatie Nail Studio aan het begin van de expositie; een woeste, roze nagelstudio vol met flesjes, lampjes, spiegels, foto’s, en zelfs vibrators. In een andere zaal verwelkomt ze je met een grote knuffelmuur van roze kunstbont. Ook haar kleurrijke schilderijen hebben een enorme fysieke zeggingskracht.

Marit Dik maakt meer ‘conventionele’ schilderijen van vrouwen, maar wat een zelfbewustzijn en kracht stralen die uit. De vrouwen zijn niet superieur aan de kijker, en ook niet afhankelijk van het oordeel van de kijker; ze bewegen zich met een onbevangen zelfverzekerdheid door hun omgeving ook al is die donker en dreigend. Zo wandelt in het schilderij Hey! een aanstekelijk lachende, naakte vrouw door een donker bos, waar een (mannen?)figuur met een weerwolfmasker staat. Zo mag ik het zien, Roodkapje!

In een ander schilderij van Dik loopt een zomers geklede, jonge vrouw door een weelderig begroeide grasvlakte. Ze lijkt haar passen zorgvuldig te maken en strekt haar armen opzij om haar evenwicht te houden. De achtergrond van het brede doek wordt steeds donkerder, maar de omgeving van de vrouw baadt in het zonlicht. Stay in the sun girl and you will be happy heet dit prachtige, empowerende schilderij.

De diorama’s (kijkdozen) van Marit Dik zijn vaak een vette knipoog naar het spel van kijken en bekeken worden. Zo staat in het diorama Zeeschuim een uitgeknipt figuurtje van een zorgeloos lachende, naakte vrouw op een ‘strand’ van piepschuim terwijl achter haar uit de golven allerlei halfnaakte mannen opduiken.

Humor is ook de leidraad in het werk van Beth Namenwirth. Ze steekt de draak met de clichés van het schoonheidsideaal voor vrouwen door overdreven gekapte of geklede vrouwenlichamen te tonen. De vrouw als dragqueen, met een geraffineerd te ver doorgevoerde vrouwelijkheid.

In het prachtige schilderijtje After Lisa Yuskavage schotelt Beth Namenwirth ons vrouwen als snoepjes voor. Achter een fris fruitstilleven zitten en liggen vijf zuurstokroze vrouwen in klassieke zinnenprikkelende poses. Er gaat echter totaal geen erotiek van deze voorstelling uit, maar het is eerder een geestig commentaar op de klassieke verbeelding van het vrouwelijk naakt.

Stay in the sun girls and you will be happy. Houd de regie over hoe je bekeken wordt en laat je van je sterkste kant zien.