Platz da für die Natur da

Diegenen van u die mij al wat langer volgen weten dat ik een groot liefhebber ben van het werk van Hans Arp. Deze Frans-Duitse beeldhouwer en dichter, die leefde van 1886 tot 1966, liet een groot oeuvre na van Duitstalige en Franstalige (proza-)gedichten en een heerlijk universum van aan de natuur ontleende gipsen en bronzen sculpturen. Er is een nauwe samenhang tussen de gedichten en de sculpturen van Arp; zijn poëzie is beeldend en de beelden zijn poëtisch.

Van links naar rechts: Präadamitische Frucht, 1938, Zu den Wolken gerichtet, 1961, Freund des kleinen Fingers, 1963

Museum Beelden aan Zee ontving onlangs een schenking van 21 gipsen sculpturen van Hans Arp. Daarmee wordt van 6 maart tot 15 december 2024 een expositie opgezet in de Zuidzaal van het museum. A Petrified Forest is de titel van deze expositie, waarin het accent zal liggen op de inspiratie die Arp uit de natuur haalde. Ik ga binnenkort met het museum in gesprek over de mogelijkheid om bij deze expositie een Arplezing te geven. Ik zal dan zeker zijn poëzie weer laten klinken; de geestige, vernieuwende (Arp was in 1916 in Zürich een van de oprichters van het Dadaïsme) en ontroerende gedichten die zo mooi samengaan met zijn beeldhouwwerken.

In 1932 verwoordde Arp zijn verbondenheid met de natuur èn zijn Dadaïstische ideeën over de kunst in de gedichtenreeks Strassburgkonfiguration. Het eerste gedicht gaat aldus:

Stele oder torso, Hans Arp, gips, 1961

ich bin in der natur geboren. ich bin in straßburg geboren. ich bin in einer wolke geboren. ich bin in einer pumpe geboren. ich bin in einem rock geboren.
ich habe vier naturen. ich habe zwei dinge. ich habe fünf sinne. sinn ist ein unding. natur ist unsinn. platz da für die natur da. die natur ist ein weißer adler. platz dada für die natur dada.
ich modelliere mir ein buch mit fünf knöpfen. die kunsthauerei ist der schwarze blödsinn.
dada ist in zürich geboren. zieht man straßburg von zürich ab so bleibt 1916.

Vrij vertaald:

ik ben in de natuur geboren. ik ben in straatsburg geboren. ik ben in een wolk geboren. ik ben in een pomp geboren. ik ben in een rok geboren.
ik heb vier naturen. ik heb twee dingen. ik heb vijf zintuigen. zin is een onding. natuur is onzin. maak plaats voor de natuur. de natuur is een witte adelaar. maak dadaplaats voor de natuur.
ik modelleer voor mezelf een boek met vijf knopen. De beeldhouwkunst is de zwarte waanzin.
dada is in zürich geboren. trek je straatsburg van zürich af dan blijft 1916 over.  

Er zitten heel veel associaties en klankgrappen in dit gedicht. Sinn, het Duitse woord voor ‘zintuig’, komt even later terug in unsinn. Arp was als Dadaïst fel gekant tegen het idee dat kunst zin moest hebben. Kunst heeft volgens hem net zo min zin als de natuur. En dus: platz da für die natur da. Ruim baan voor de natuur.

En met dat prachtige klankbeeld platz da für die natur da speelt Arp dan weer en maakt er platz dada für die natur dada van. De (klassieke) kunstzinnige beeldhouwkunst is zwarte waanzin. De natuur – de ware bron van inspiratie – is een witte adelaar. Maak plaats. Maak dadaplaats!

Ik houd u op de hoogte van de lezing via mijn blogs en mijn Nieuwsbrief.

Afbeelding boven dit artikel: Freund des kleinen Fingers, Hans Arp, 1963, gips, 

8 Comments

  1. Veel dank Hans weer voor je beeldende verhaal over Aro als Dadaïst. Weer een boeiende informatie voor mij geweest.
    Ik kijk alweer uit naar je volgende beeldende verhaal. Hartelijke groet van Jeannette Bennebroek 👍🤗

    • Dankjewel Jeannette.

  2. Door jouw verhaal en informatie gaat ARP mij boeien. Bij een vorige lezing las je gedichten voor van ARP en dan vind ik ze erg boeiend en beeldend.
    Als ik ze zelf lees beleef ik dat veel minder.
    Dank Hans! Ik verheug me op je lezing over ARP.
    Benna

    • Leuk Benna! Dank voor je reactie.

  3. Beste Hans,
    Mooi.
    Hou t in de gaten.
    Je hopelijke Arp-lezing in Beelden aan Zee.
    Lambert
    Utrecht

    • Dankjewel Lambert. Hopelijk tot ziens bij de lezing.

  4. Wat een feest om dit te lezen. We komen zojuist terug uit Bonn, waar we het indrukwekkende museum Arp bezochten. We komen graag naar je lezing

    • Dankjewel Elma.


Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *