Op één been

Van een van de bezoekers van mijn wandelende lezing Beelden en bomen – ze is een trouwe fan van Man van Taal en weet hoeveel ik van Hans Arp houd – kreeg ik als dank voor de rondleiding door het Arboretum een prachtig dichtbundeltje van Hans Arp cadeau: Op één been. Het bundeltje verscheen in 1987 op initiatief van Kunstzaal De Reiger in de serie Reiger-cahiers. Het bevat zes gedichten vertaald uit het Duits door Peter Nijmeijer.

Ik ken al veel gedichten van Arp, maar zijn oeuvre is zo uitgebreid dat er telkens weer nieuwe pareltjes opduiken. Zoals het titelgedicht van deze bundel Op één been. Ik zocht uiteraard meteen het originele gedicht uit Auf einem Bein erbij, dat Arp schreef in 1955. Dat gaat zo:

Wenn ihnen ihre Fleischpyramide knospet
lachen zie hihi
als sei nun alles für immer hell.
Sie vergessen
daß die Tiefe unaufhörlich in die Höhe
und die Höhe unaufhörlich in die Tiefe stürzt.
Sie verneigen sich fröhlich voreinander
heben und senken stundenlang
auf der gleichen Stelle die Fersen
hüpfen hintereinander her
marschieren in Gruppen bis es dunkel wird
und der Ruf << alles rechtsum kehrt >> erschallt
den sie darauf linksum kehrt ausführen
munter ausschwärmen
und auf einem Bein
und auf der Stelle einschlafen
.

In de vertaling van Peter Nijmeijer klinkt het als volgt:

Als hun vleespiramide ontluikt
lachen ze hihi
alsof nu alles voorgoed zonneklaar is.
Ze vergeten
dat de diepte onophoudelijk in de hoogte
en de hoogte onophoudelijk in de diepte stort.
Vrolijk buigen ze voor elkaar
lichten en stampen urenlang
op dezelfde plaats hun hielen
huppelen achter elkaar aan
marcheren in groepen tot de schemer valt
en de kreet ‘allemaal rechtsomkeert’ weerklinkt
die ze dan linksomkeert uitvoeren
monter uitzwermen
en op één been
en ter plekke inslapen.

Wat heerlijk! Zo’n enthousiaste groep wezens, die als hun vleespiramide ontluikt niet meer te stuiten zijn in hun dynamische vrolijkheid. Ze giechelen, ze hebben lak aan conventies en spelen en dansen met elkaar. Ze maken buigingen, gaan aldoor op hun tenen staan, huppelen achter elkaar aan en bewegen allemaal dezelfde kant op. Roept er iemand ‘Rechtsomkeert’ dan gaan ze als één man linksomkeert om uiteindelijk uit te zwermen en op één pootje in te slapen.

Dit gedicht roept bij mij het beeld op van een spreeuwenzwerm; een groep enthousiast kwetterende vogels, die als één wezen door de lucht zweeft en daarbij de meest verbluffende vloeiende vormen laat zien. Zo’n spreeuwenzwerm moet voor Hans Arp enorm inspirerend zijn geweest; de zwerm neemt allerlei biomorfe vormen aan die vloeiend in elkaar overgaan in een voortdurende beweging. Dat is wat hij zocht in zijn sculpturen; hij streefde ernaar vormen te laten ontstaan die vanzelf en heel natuurlijk in elkaar overvloeien.

Op 5 november geef ik een ‘wandelende lezing’ Arp Associaties tussen Arps biomorfe vormen op de expositie A Petrified Forest in museum Beelden aan Zee. We wandelen langs de gipsen beelden en bij een aantal beelden zal ik associatief iets vertellen over het leven en werk van Hans Arp. De wandeling wordt georganiseerd door Organisatiebureau Natuurlijk Nicole.

Lezing: Arp Associaties
Plaats: Zuidzaal Museum Beelden aan Zee
Datum: Dinsdag 5 november 2024
Aanvang: 10.00 uur, einde 11.00 uur
Kosten: Gratis, u betaalt wel entree van het museum
Reserveren: natuurlijknicole@gmail.com
NB. Er is bij deze lezing slechts ruimte voor 15 deelnemers, dus wees er snel bij!