NLMP

Onlangs bezocht ik voor de tweede keer het Depot van Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam en opnieuw werd ik gegrepen door het gebouw, maar meer nog door het concept van dit gebouw dat is ontworpen door het Rotterdamse architectenbureau MVRDV. Het gebouw past helemaal bij de ‘niet lullen, maar poetsen’-mentaliteit van Rotterdam; geen grootse verhalen over kunst en kunstenaars, maar de kunst als drager van ‘the stories we tell’ en dáárom de moeite waard om geconserveerd en gerestaureerd te worden in dit magnifieke gebouw.

In het centrale gedeelte van het gebouw, het atrium, voeren de trappen in een adembenemende Escher-zigzag langs vitrines waarin kunstvoorwerpen zijn uitgestald die zijn geselecteerd op materiaal, grootte, kleur of genre (zelfportret, heiligenbeelden). Daardoor ontstaan onverwachte dwarsverbanden tussen totaal verschillende kunstwerken. Het verhaal van elk individueel kunstwerk verdiept zich en komt beter tot zijn recht in deze non-museale opstelling.

Tijdens de wandeling over de trappen zie je in de vitrines, die rondom van glas zijn, ook de achterkant of de onderkant van een kunstwerk. Dat werpt soms een nieuw licht op de kunst of de kunstenaar. En wat een wonderlijke associaties ontstaan er in je hoofd als je kunstwerken uit totaal verschillende stijlperiodes naast elkaar ziet; bjivoorbeeld een ernstig zelfportret uit de vijftiger jaren naast een bizar filmpje waarbij de kunstenaar wordt aangevallen door het eten dat hij staat klaar te maken.

De variëteit aan vitrines in het trappenhuis roept een gevoel van rijkdom op; de enorme rijkdom van de verhalen van kunst. En dan zijn er in de buitenschil van het gebouw nog de depotruimtes, waar nog eens honderden kunstwerken zijn opgeslagen. Je kunt op alle etages door een raam een blik werpen op de stellages met kunst. Of je kunt met een gids een (kort!) bezoek brengen aan één van gekoelde en geklimatiseerde opslagruimtes en je laten bedwelmen door de rekken vol topkunst.

Op de bovenste verdieping is de expositie The stories we tell te zien. De curator van deze expositie, Amira Gad, heeft zich bij de keuze van de kunstwerken laten leiden door een principe dat aansluit bij de ‘niet lullen, maar poetsen (NLMP)’-mentaliteit van dit gebouw: de kunstwerken moesten modern zijn en liefst flink groot. Zo is er een enorm doek (8 x 4 meter) te zien van Anselm Kiefer, getiteld Wohin wir uns wenden im Gewitter der Rosen ist die Nacht mit Dornen erhellt uit 2012. Een overrompelend én poëtisch kunstwerk, opgebouwd uit dikke verflagen, zand, vlijmscherp prikkeldraad en gedroogde planten.

Daartegenover hangt een van de nieuwe aanwinsten van Museum Boijmans van Beuningen; de prachtige papieren collage The City (2,40 x 3.50 meter) van Susanna Inglada uit 2023. Een kleurrijk werk vol dynamisch bewegende en verstrengelde vrouwenfiguren die bijna uit het schilderij lijken te breken. En zo zijn er meerdere grote kunstwerken van totaal verschillende kunstenaars die in deze schijnbaar willekeurige opstelling onverwachte associaties oproepen. Ook ontstaan er nieuwe samenhangen tussen de verschillende kunstwerken, simpelweg omdat ze letterlijk samen hangen.

Alle objecten zijn ingebed in een witte, spaanplaten vloer die een patroon vormt op de bestaande betonnen vloer van de expositieruimte. Het witte spaanplaat loopt door in de wanden die her en der in de ruimte staan en waar de foto’s, schilderijen en tekeningen aan hangen. Je loopt daardoor in een omhullende en toch vrije ruimte waar de verschillende kunstwerken worden getoond. Een heel goede troef vond ik het zachte zitmeubel midden in de ruimte van waaruit een soundtrack van moderne muziek klonk die speciaal voor deze expositie is samengesteld. De muziek dwaalde met de bezoekers mee door de ruimte en bood de vrijheid om je eigen associaties te vormen.

Ja, het Depot van Museum Boijmans van Beuningen. De Rotterdamse mentaliteit van ‘niet lullen, maar poetsen’ levert in dit gebouw een bijzonder rijke kunstervaring op.