Het blauw van de Bruidskamer

Onlangs vierde ik mijn trouwdag. Negentien jaar geleden trad ik in het huwelijk met mijn grote liefde, nadat we 28 jaar verkering hadden gehad. Als ‘huwelijksreis’ gingen we naar Mantua. Daar, in het Palazzo Ducale, heeft schilder Andrea Mantegna in de vijftiende eeuw het statievertrek van Ludovico III Gonzaga, hertog van Mantua, opgeluisterd met schitterende fresco’s. Dit vertrek heet Camera degli Sposi, de Kamer van de (pas-)getrouwden, ook wel de Bruidskamer geheten.

De muren en het gewelf van de kamer van 8 x 8 meter zijn rondom beschilderd. In de nissen tussen de geschilderde zuilen hangen ‘gordijnen’ aan een geschilderde roede. Op twee wanden zijn die gordijnen ‘open geschoven’ en wordt de bezoeker getrakteerd op de prachtige perspectieven van hofschilder Andrea Mantegna. We zien een binnenplaats met statige figuren in rijke, goudgele kostuums en we zien landschappen onder een adembenemend blauwe hemel.

Op de noordwand, boven de haard, hangt het gordijn met weelderige plooien naar links om hertog Ludovico Gonzaga en zijn familie een podium te geven. De hertog en zijn echtgenote, Barbara von Brandenburg, zijn pontificaal zittend afgebeeld. Om hen heen staan hun volwassen kinderen. Het echtpaar is dus bepaald niet pasgetrouwd, maar toch is men in de zeventiende eeuw deze kamer (die oorspronkelijk Camera Pinta heette) de Camera degli Sposi gaan noemen.

In de rechternis van de noordwand is het gordijn gesloten, maar op de traptreden voor dit gordijn maakt een lange stoet van jonge mannen van (bevriende) adellijke hoven zijn opwachting om bij de hertog op audiëntie te gaan. Zij komen van achter het gordijn, dat rechtsonder iets is opgetild.

De noordwand, met zijn rijkdom aan details en kleuren, is al overweldigend, maar de westwand blaast je helemaal van de sokken. In een verrukkelijk wijds landschap tussen de geopende gordijnen staat hier een gezelschap, bestaande uit de hertog met zijn zoons, kleinzoons, koninklijke gasten en dienaren. Er is een  paard en er zijn honden – de hertog was een fervent fokker van paarden en honden – en boven de deur, in een hemels blauw houden dartele putti een gedenkplaat vast waarop de roem van de hertog en zijn gade wordt bezongen.

Het landschap heeft de betovering van een Renaissancelandschap. Het is ijl, licht, met wenkend perspectief. Witte wolken drijven in een hemel van verglijdende tinten lapis-lazuliblauw. De heuvels aan de einder zijn bedekt met ommuurde steden (tot in detail uitgewerkt) die Mantegna’s interpretatie van Rome uitdrukken; hij was er zelf nooit geweest. In het linker segment zijn fantastische rotsformaties te zien die de ijle diepte van het landschap benadrukken.

De grootste verrassing krijgt de bezoeker als hij zijn hoofd in de nek legt. In de nok van het beschilderde gewelf zit een oculus, een ronde, geschilderde opening. In een verbluffend perspectief – Mantegna was de meester van het sotto in su, het in perspectief weergeven van figuren van onderaf – zien we hier opnieuw een groepje weldoorvoede putti, die in en om de balustrade spelen. Een aantal volwassenen buigt zich over de balustrade heen en kijkt ons aan. Er staat een pauw op de rand en een bloempot, die gevaarlijk wankel met een bezemsteel op zijn plaats wordt gehouden.

En boven dit alles zweven weer wolken in het adembenemende blauw van lapis lazuli. Deze diepblauwe edelsteen symboliseert diepe verbinding, eerlijkheid en harmonie in relaties, aldus de stenenwijsheid. Een heerlijke kleur en een heerlijke plek om ons pas bezegelde huwelijk te vieren.