De vader van Raveel

In de schilderijen van Roger Raveel komt heel vaak een man met een pet voor, die rustig in de abstracte wereld van Raveel rondscharrelt. We zien de man meestal van opzij of op de rug. Hij is in de weer met een emmer of in de tuin, of hij kijkt naar een door Raveel geschilderd landschap. Die man is zijn vader. Een mooi onderwerp voor deze vaderdag 2021.

Roger Raveel (1921-2013) hield van zijn vader en van het dorp van zijn vader, Machelen-aan-de-Leie. Zijn leven lang heeft Raveel in dit dorp gewoond en altijd met zijn vader onder één dak. Na het overlijden van zijn moeder in 1946 woonde Roger tot in de zestiger jaren in zijn ouderlijk huis en toen hij daarna zijn eigen woning betrok, verhuisde zijn vader met hem mee. ‘Vader was molenaarsgast. Hij was een innerlijk krachtige natuur, maar een zwijger’, zegt Raveel over zijn vader.

De vader is op de schilderijen nooit realistisch weergegeven; soms is hij alleen een silhouet, en vaak bestaat zijn gezicht uit vlekken en strepen. Toch zijn er altijd de onmiskenbare elementen van de pet, het jasje met de hoekige schouder en vaak de grote handen die kalm aan het werk zijn. Er gaat een contemplatieve rust van de man uit; in een rustig tempo verricht hij alledaagse handelingen of bekijkt hij de wereld om zich heen.

Er is een mooi schilderij uit 1985, Vader plant een boompje in de witte ruimte van de aarde. Een man in een bruin pak, de pet als een witte ovaal op zijn hoofd, buigt voorover om met een stevige knuist een boompje in de witte aarde te zetten. Dit beeld zie ik terug in een schilderij uit 1991, Het serene (Gebogen man). Een gebogen figuur met een witte cirkel als hoofd maakt een vergelijkbaar gebaar. Op de vingertoppen van zijn enorme (lege) hand rust een wit vierkant. Het planten van een boompje door de vader is teruggebracht tot de kern; het serene.  

Vader plant een boompje in de witte ruimte van de aarde, 1985 (l) en Het serene (Gebogen man), 1991 (r)

Zoals ik in mijn eerdere blog Maartse magie al schreef, kun je de witte vierkanten van Raveel zien als een ‘opening’ naar de spiritualiteit. Maar deze openingen naar de spiritualiteit zijn ook maar gewone dingen die af en toe even moeten uitrusten, zoals zo mooi te zien is op het schilderij Het vierkant rust even uit. Ook de vader rust af en toe even uit. Een ontroerend portret van Raveels vader is de tekening In de hoek van de canapé uit 1969. Zijn vader is nu een witte figuur die alleen wordt aangeduid door zijn (duidelijk herkenbare) contouren. De man zit op een geblokte canapé, een kussentje onder de arm. Tegen hem aan ligt de poes, ongetwijfeld spinnend.

Het vierkant rust even uit, 1971 (l) en In de hoek van de canapé, 1969 (r)

Een jaar voor de dood van zijn vader maakte Raveel het schilderij Vader voor het vensterschilderij. De vader, nu met herkenbaar achterhoofd, staat voor een geschilderd schilderij van Raveel. Het is alsof hij door een venster naar het landschap van Machelen-aan-de-Leie kijkt: een heg, een akker, een wit huisje en een rij bomen. De spiritualiteit zit in de gewone dingen, in het landschap van een Belgisch dorp, in een huisje, in het planten van een boompje. De vader kijkt ernaar.

Vader voor het vensterschilderij, Roger Raveel, 1972

Roger Raveel kijkt naar zijn vader, die, scharrelend in de tuin, zittend op de canapé of staand voor een landschap, heel vanzelfsprekend het spirituele in het leven aanvaardt. Spiegel u aan de wijsheid van deze man, zegt Raveel met het schilderij uit 1962. Via een grote spiegel ben je opeens ‘in’ de wereld van de vader van Raveel. Spiritualiteit is heel dichtbij.

Spiegel u aan de wijsheid van deze man, Roger Raveel, 1962-1963

NB Op 5 juli wordt er in museum Beelden aan Zee opnieuw een opname gemaakt van mijn lezing MEE NAAR HUIS. Deze opname zal kort daarna online te zien zijn. Ik stuur u nader bericht.

Afbeelding boven dit artikel: Vader en Zoon, 1991

4 Comments

  1. Beste Hans, wat een interessant verhaal weer, nu over de schilder Raveel. Zo spiritueel maar ook kwetsbaar die vaderfiguur in de schilderijen. Ik lig sinds 9 juni onverwachts met een klaplong in het ziekenhuis. Het gaat nu wel beter met me maar ik mag voorlopig nog niet naar huis. Nu zijn de bijzondere mailtjes o.a. Van u zeer welkom. Hartelijk dank hiervoor.
    Vriendelijke groet en succes straks met uw lezing.

    Jeannette Bennebroek

    • Dankjewel voor het compliment, Jeannette.
      Dat is schrikken; plotseling met een klaplong naar het ziekenhuis! Fijn dat het alweer wat beter gaat.
      Van harte beterschap.

  2. Beste Hans,

    Heerlijk om me te laven aan jou inzicht. Je hebt me echt op gang geholpen om naar het werk van Van Raveel te kijken.
    Ik durf nu beter naar het witte vlak te kijken, ik mag het dus ook “zelf invullen”. Dit geeft letterlijk ruimte voor je eigen inzichten en gedachten.

    Met vriendelijke groeten,

    Karin de Jong

    • Dankjewel Karin. Fijn dat je de ruimte hebt ontdekt van het witte vlak.


Laat een antwoord achter aan Karin De Jong Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *