De palen van Roger Raveel

In het werk van Roger Raveel komen veel palen voor. Palen die de schuttingen in gelijkmatige vlakken verdelen, of de grote en kleine palen die altijd loodrecht in het landschap staan. Dan zijn er ook nog de raadselachtige verticale banen die van boven tot onder het beeld doorsnijden en die je zou kunnen zien als palen die zich heel dichtbij de toeschouwer bevinden en het beeld onderbreken.

Raveel ontwierp ook echte palen; vierkante zuilen van enkele meters hoog die rondom beschilderd zijn in heldere Raveelkleuren. Op ooghoogte is, ook weer rondom de paal, een spiegel aangebracht die het bovenste deel als het ware laten zweven.

De eerste palen die Raveel maakt zijn de Palen van Haarlem. In 1969 heeft hij een solo-expositie in het Frans-Halsmuseum. Bij de ingang van de Vleeshal, waar zijn schilderijen hangen, staan twee vierkante palen van ongeveer vier meter hoog. De palen zijn in felle, contrasterende kleurlagen beschilderd. Ze zien eruit als gestapelde legoblokjes. Op ooghoogte worden ze onderbroken door spiegels. Na de expositie verhuizen de palen naar de wijk Schalkwijk.

In 1990 is er opnieuw in Haarlem een grote Frans-Halstentoonstelling. Eigentijdse Vlaamse kunstenaars worden uitgenodigd een kunstwerk te maken voor deze tentoonstelling. Raveel ontwerpt nu het kunstwerk Hulde aan Frans Hals en Lieven de Key. Het zijn dit keer vijf betonnen palen, beschilderd in vervloeiende kleurvlakken rood, blauw en geel. In het rode vlak zitten spiegels die omlijnd zijn door groene banden.

De vijf palen zijn zo opgesteld op de Grote Markt dat ze precies in één lijn staan met de (nep-)schoorstenen die Lieven de Key aanbracht als decoratie op de door hem in 1597 gebouwde vleugel van het stadhuis. Ook deze palen zijn inmiddels naar een veiliger plek in Haarlem gebracht – ze werden gebruikt als fietsenstalling/plakzuil – en zijn sinds 2018 te zien in het Reinaldapark.

In zijn eigen dorp Machelen-aan-de-Leie maakt Raveel in 1999 een serie van drie palen die vanaf de Rijksweg naar het museum leiden. Hij noemt ze de Palen van het Onbeperkte, want ze staan symbool voor Raveels overtuiging dat niets onmogelijk is zolang je er zelf in gelooft.

De langste paal staat op het kruispunt Rijksweg/Dorpsstraat en vormt met zijn felle kleuren en wonderlijke spiegel-onderbreking een prikkelende aansporing om het ‘kunstdorp’  Machelen te bezoeken. Halverwege het museum staat een wat kleinere paal en de kortste paal staat naast de ingang van het Museum Roger Raveel. Op de binnenplaats van het museum staat nog een witte paal met de veelzeggende titel Dit is op dit moment voor u het centrum van het heelal.

Tijdens de Raveelreis op 11 juli naar Machelen-aan-de-Leie gaan we ze allemaal zien; de felgekleurde Palen van het Onbeperkte die ons leiden naar de witte paal op de binnenplaats, het centrum van het Raveelheelal.

Van 10 tot 12 juli onderneem ik een Raveelreis naar Gent, Machelen en Kasteel Beervelde. Als u mee wilt met deze reis, waarbij we vanuit Gent excursies maken, neem dan vóór 30 april contact op via hans@manvantaal.com

Afbeelding boven dit artikel: Een van de Palen van het Onbeperkte, 1999, Machelen-aan-de-Leie