De menselijke maat

Weet u nog hoe u als kind zeker wist dat de beer of de pop een wezen was met een eigen leven? Hij of zij leek wel wat op je, maar niet helemaal, maar hij was je vriend, je maatje en je had hele conversaties met de beer. Hij was je onvoorwaardelijk trouw, schikte zich naar je wensen en was altijd in voor een knuffel. Of hij troostte je met zijn onverstoorbare gelijkmoedigheid.

Iets dergelijks, het gevoel van verbondenheid dat een ander wezen bij je kan oproepen, kun je deze zomer beleven in museum Voorlinden bij de expositie Ron Mueck. Op dit grote retrospectief van de Australische kunstenaar maak je kennis met de ontroerende en intrigerende wezens van Ron Mueck. Minutieus nagemaakte mensen, maar net niet echt. De mannen, vrouwen en kinderen zijn ‘bigger than life’ of juist ‘smaller than life’. De meeste figuren zijn naakt, wat ze een kwetsbaarheid geeft, en ze drukken in hun houding en hun blik ook nog eens onzekerheid of kwetsbaarheid uit.

Het is bijzonder om op de expositie rond te lopen op een drukke dag en voortdurend het verschil in grootte te ervaren tussen de echte mensen en de figuren van Mueck. Maar ook zonder de aanwezigheid van echte mensen ervaar je de gevoeligheid van de figuren. Zo ligt in de sculptuur Man in Blankets een dikkige man, kaal en met baardstoppels, opgekruld in een bundel dekens. De bundel heeft het formaat van een flink hoofdkussen; de levensechte vijftiger is niet groter dan een baby.

Een van de weinige aangeklede figuren is Woman with Shopping, een jonge vrouw met paardenstaart en pony, die achter haar dichtgeknoopte jas een babytje tegen haar borst draagt. In allebei haar handen heeft ze een volle boodschappentas. Het feit dat deze vrouw met haar vermoeide, treurige blik een slag kleiner is dan de mensen om haar heen maakt haar nog desolater en aandoenlijker.

Voortdurend voel  je, nadat je eerst verbluft bent door de levensechtheid van de figuren van Ron Mueck, dat er toch ‘iets’ niet klopt. Ja, de schaal is te groot of te klein, maar er is nog iets. Het hoofd van de vrouw In Bed lijkt net iets te groot of te plat, de achterpoten en het achterlijf van de honden in En Garde geven het gevoel dat het benen van een mens zijn. En vervolgens krijgen hun koppen ook iets menselijks.

Maar juist die subtiele afwijkingen van wat je gewend bent maken deze beelden tot kunst. Het zijn geen perfecte weergaven van (naakte) mensen op grote of kleine schaal, het zijn bezielde wezens uit een parallelle wereld die heel erg op ons lijken en ons raken in hun emotie. Hoe groot of hoe griezelig de beelden van Mueck ook zijn, ze jagen nooit angst aan. Ze wekken empathie op doordat ze er zijn; kwetsbaar, gespannen turend naar een punt in de verte en eenzaam in een te grote – of te kleine – wereld.

Ron Muecks mensfiguren – of ze nu groter of kleiner zijn dan het leven –  herinneren je eraan dat je een mens bent in verhouding tot de wereld om je heen met mensen die misschien wel net zo gevoelig zijn voor de slagen van het leven als jij. De beelden brengen je de menselijke maat.

Afbeelding boven dit artikel: Bezoekers bij ‘Woman with Shopping’, Ron Mueck, 2013