De hand van Raveel

Wat me opvalt in de schilderijen en tekeningen van Roger Raveel is dat er vaak een duidelijke hand in voorkomt. Soms is die hand onderdeel van een lichaam, hoewel dan vaak iets te groot. Soms is het alleen een hand in een abstracte omgeving. Waar de gezichten van de figuren vaak zijn geabstraheerd tot een witte ovaal of een verzameling kleurige vierkanten, is de hand pontificaal afgebeeld. De hand is stevig, het is een knuist. Hij heeft vaak dezelfde vorm; de vingers iets gebogen en aaneengesloten, de duim tegenover de wijsvinger. Het lijkt een hand die een scheppende beweging maakt. We kijken van opzij tegen de rug en zijkant van die scheppende hand aan.

In de tekening Figuur met een gebroken lijn heeft de figuur een rode gebroken lijn in zijn rechterhand. Hij houdt de lijn niet vast, maar lijkt hem te omhullen. De combinatie van de kronkelende lijn, die door de kom van de hand heen loopt, en het gebogen hoofd dat aandachtig naar de hand toe neigt, geeft het gevoel dat er iets subtiels en magisch’ gebeurt. Dit gevoel van magie wordt nog versterkt door de blauwe lijnen van de mouw die achter de figuur omhoog gaan in een verticale baan net zo breed als de mouw. En ook het gele vlak in de achtergrond dat in een schuine hoek het schilderij onderaan afsnijdt, plaatst deze ‘gewone’ hand in een onrealistische context.

De magie is nog sterker in het schilderij Het serene (Gebogen man). Hier zien we een staande figuur, met een witte cirkel als hoofd. Uit de rechtermouw steekt weer een knoestige oversized hand die de karakteristieke scheppende vorm heeft. Op de punt van de vingers balanceert een helder wit vierkant in een groene achtergrond. Wat gebeurt hier? De hand reikt naar/ondersteunt/schept het vierkant? En heeft die figuur nou donkerblauwe vleugels?

Een andere magische samenhang van hand en vierkant zien we in het schilderij Sacraal vierkant. Tegen een kobaltblauwe achtergrond staat een wit vierkant met een dikke zwarte rand op zijn punt. Twee handen ondersteunen het vierkant van onderaf; de duimen zitten aan de voorkant, de (gekromde) vingers aan de achterkant van het vierkant. Een groene horizontale baan, afgebiesd met zwart, rood/geel en wit loopt als een soort horizon achter de handen langs. Een sacraal vierkant, tegen de lucht omhoog gehouden door twee ‘scheppende’ handen; het is weer een magisch moment.

Maar het meest scheppend is de hand op het schilderij De schepping van de vrouw, een groot doek uit 1996 waarin heel veel gebeurt. Links hangt een verticale spiegel waarin de toeschouwer zichzelf kan zien. Daarnaast staat een figuur in een kostuum met groen-gele banden. Op zijn hoofd draagt hij een ovaal hoofddeksel met dezelfde kleuren. De figuur heeft zijn rechterhand opgeheven in de scheppende vorm van een Raveel-hand. Uit zijn vingertoppen ontspringt de contour van een vrouwelijke figuur. De kunstenaar schept een vrouwenfiguur. Zij staat in een omgeving vol Raveeliaanse ingrediënten; een betonnen muurtje, een opvliegende vogel, een gloeiend rood-gele lijn en grote geometrische kleurvlakken in primaire kleuren.

De hand van Raveel, ik raak er niet op uitgekeken. Ik zal er nog meer over vertellen in mijn lezing Het vierkant en de alledaagsheid die dit voorjaar in première gaat. Hou de Agenda in de gaten!