Toen ik op 30 maart het blog Maartse magie op mijn Man-van-Taalfacebookpagina zette, gebeurde er iets opmerkelijks. Onbedoeld kreeg ik een verhaal aangereikt door een facebook-algoritme. In het venster Foto’s had het algoritme een aantal eerder door mij gepubliceerde foto’s bij elkaar geplaatst. De foto van Roger Raveels schilderij Maartse magie werd gevolgd door twee […]

Hoewel de maand maart bijna voorbij is, wil ik het in dit blog hebben over de Maartse magie. Deze mooie alliteratie is de titel van een schilderij dat nu te zien is in het grote retrospectief dat Het Paleis voor Schone Kunsten Bozar in Brussel wijdt aan de Belgische schilder met de allitererende naam Roger […]

Op 21 maart 1685 werd Johann Sebastian Bach geboren. Vorig jaar, ter gelegenheid van de 335e geboortedag van de grootste componist ooit, gaf de stadsbeiaardier van Den Haag een speciaal Bach-concert op het carillon van de Grote Kerk in Den Haag. Een van de mooiste stukken die hij speelde was het koraalvoorspel Ich ruf zu […]

De afgelopen weken ben ik weer diep in het werk van dichter en beeldhouwer Hans Arp gedoken, zoals u als trouwe lezer van mijn blogs wel gemerkt zult hebben. Dat komt doordat ik ben gevraagd door beeldend kunstenaar Yke Prins om de opening van haar expositie OER op te luisteren met een lezing over de […]

De donkere dagen voor Kerst zijn dit jaar wel erg grauw. Musea en theaters zijn dicht, alle Kerstconcerten en -voorstellingen geannuleerd. Veel uitvoerende kunstenaars zitten werkloos thuis. Zelf heb ik opnieuw twee lezingen moeten schrappen. Boekhandels zijn dicht, net nu mijn boek Tot de verbeelding was aangeprezen in het Wijkblad. Ik heb mijn bureau opgeruimd. […]

In mijn lezing Het gevoel van hardsteen beschrijf ik hoe ik bij mijn bezoek aan de beeldengroep Drie gestalten in Utrecht plotseling ontdekte dat Eugène Dodeigne hier drie engelen heeft afgebeeld. Opeens zag ik dat de wonderlijke vormen achter op de rug van deze gestalten vleugels waren, die ze in rust tegen hun lichaam hadden […]

In het werk van beeldhouwer Eugène Dodeigne (1923-2015) is een opvallende ontwikkeling te zien in de manier waarop hij handen afbeeldt. Als jochie van dertien begon hij in de werkplaats van zijn vader, die steenhouwer was en grafornamenten maakte. De jonge Dodeigne leert beeldhouwen in een sfeer van rouw en verdriet; de handen van de […]

Als ik een lezing voorbereid, breekt onherroepelijk het moeilijke moment aan dat in elk scheppingsproces voorbijkomt: kill your darlings. Ik moet schrappen. Mijn lezingen zijn altijd breed van opzet, met veel onderwerpen die me lief zijn en waar ik graag over wil vertellen. Maar om de lezing een acceptabele lengte te geven en om de […]

Het vosje van Yinka Shonibare is een van de meest in het oog springende beelden op de expositie EIGEN+BEELD in museum Beelden aan Zee. Het bonte figuurtje met de vossenkop torent boven Saïdja en Adinda en de waterbuffel uit, het model dat Cor Hund in 1965 maakte voor het Multatuli-monument, en vormt een sterk contrast […]

Niet alleen blauwe hardsteen was Dodeignes materiaal, hij werkte ook met houtskool en brons. Hij maakte vurige houtskoolschetsen van koppen of van bewegende lichamen. En in de zestiger jaren maakte hij ook een aantal ruwe bronzen koppen en maskers waarin de invloed van Germaine Richier duidelijk is te herkennen. In zekere zin zijn de schetsen […]

Bij mijn zoektocht naar Dodeigne kwam ik ze tegen: de Doornikse doopvonten. Een te mooie alliteratie om niet een blog over te schrijven. Doornikse doopvonten zijn prachtige religieuze kunstvoorwerpen uit de twaalfde eeuw, afkomstig uit de Zuid-Vlaamse stad Doornik en gemaakt van de loodzware blauwe hardsteen, een steensoort waar Dodeigne ook graag mee werkte. In […]

Vakantie in het buitenland zit er dit jaar vanwege corona niet in. Ik was graag naar Noord-Frankrijk gegaan, naar Lille en omgeving, de streek waar Eugène Dodeigne woonde en werkte. De beelden die hij maakte zijn innig verbonden met het landschap. Dodeigne zelf legde die verwevenheid tussen het landschap en zijn beelden vast in prachtige […]

Naast de fascinerende zomerexpositie Mensbeeld-Mensbeest in de grote zaal van museum Beelden aan Zee is in de kleine zaal een heel ander mensbeeld te zien. De mens wordt hier weergegeven als een evoluerend geheel van cellen en microscopische organismen, in beton gegoten. A Mutating Story is de titel van deze intrigerende tentoonstelling van de Nederlandse […]

Eugène Dodeigne groeide op in het uiterste noorden van Frankrijk. Zijn vader had een steenhouwerij in Tourcoing, een stad vlak onder de Belgisch-Franse grens. Hier leerde de jongen op dertienjarige leeftijd het vak van steenhouwer. Zijn vader zag zijn talent voor tekenen en beeldhouwen en stuurde hem naar de kunstacademie van Tourcoing. Na een korte […]

Het zal zo’n dertig jaar geleden zijn dat ik voor het eerst de Drie staanden zag van Eugène Dodeigne in park Middelheim in Antwerpen. Deze beeldengroep van drie staande figuren trof me enorm. De levensgrote, ruwe vormen stralen kracht uit. Tegelijk zijn ze aangeslagen, letterlijk zelfs; de diepe groeven van de beitel lopen in lange […]

Op de expositie Mensbeeld-Mensbeest stond ik plotseling oog in oog met twee beelden van de Belgische beeldhouwer Eugène Dodeigne. Jaren geleden zag ik in park Middelheim in Antwerpen zijn beeldengroep Drie staanden en vanaf dat moment ben ik gegrepen door zijn kunst. Deze drie indringende menselijke figuren, die Dodeigne met krachtige gebaren uit harde steen […]

De expositie Mensbeeld – Mensbeest heeft veel indruk op me gemaakt. Ik was een van de eerste bezoekers op maandag 1 juni. Sinds mijn laatste lezing over Niki de Saint Phalle was ik niet meer in het museum geweest. Het weerzien met het museum en de kennismaking met Germaine Richier maakten van deze dag een […]

Op 13 maart werd in museum Beelden aan Zee de expositie Mensbeeld-Mensbeest, Germaine Richier aan Zee geopend en de volgende dag ging Nederland op slot. Niemand heeft de expositie bekeken. Daar stonden ze, de ruige mensbeesten van Germaine Richier. Wat waren ze zonder hun prooien, wij dus, de bezoekers, die ons kunnen laten bijten door […]

Krap tweeënhalve week na de laatste Niki-lezing geef ik op 10 maart opnieuw mijn Zadkine-lezing ‘Inside Ossip’, de lezing die ik vorig jaar in museum Beelden aan Zee heb gehouden. Het is een besloten lezing voor de Kunstclub Twenthe. Vorig jaar hebben ze mij benaderd, nadat kort daarvoor de expositie ‘Zadkine aan Zee’ was beëindigd. […]

Niki de Saint Phalle wilde de mensen betoveren met haar werk. En dat deed ze met haar ronde, levenslustige sculpturen in felle, primaire kleuren, vol met hartjes, bloemmotieven, cirkels en krullerige lijnen in een bedwelmende overdaad. Maar het meest betoverend zijn haar mozaïeken. Uit allerlei materialen stelde Niki mozaïeken samen: glas, keramiek, kiezels en andere […]

Op de affiches en flyers van de expositie ‘Niki de Saint Phalle aan Zee’ prijkt het beeld van ‘De Gematigdheid’ uit Niki’s Tarottuin in Italië. Het is een Nana met gouden vleugels, die op één been bovenop een iglovormige ruimte balanceert. ‘De Gematigdheid’ (‘Temperance’ in het Engels) is Tarotkaart 14. Niki heeft geworsteld met deze […]

Niki de Saint Phalle was in alles rebels en wars van conventies. Zij was een van de eerste kunstenaars die in de zestiger jaren met polyester ging werken. In de kunstwereld werd neergekeken op dit materiaal; je maakte er scheepsrompen voor boten van, maar het was geen ‘kunstzinnig’ materiaal. Voor Niki was het een logische […]

Vorige week bezocht ik de prachtige expositie ‘Pieter de Hooch in Delft. Uit de schaduw van Vermeer’. Ik trad als het ware uit de schaduw van Niki de Saint Phalle (die overigens, net als Vermeer, eerder een helder licht verspreidt dan een schaduw werpt) en dompelde mij onder in de warme, lichte binnenplaatsen en doorkijkjes […]

Hoewel ik nu toch al minstens een half jaar bezig ben met de kunst van Niki de Saint Phalle, blijf ik nieuwe dingen ontdekken. Zo werd ik onlangs, kort voor Nieuwjaar, verrast door een heel nieuw inzicht in een van drie Hannoveraanse Nana’s. In september vorig jaar maakte ik kennis met de drie ‘überlebensgroße Nanas’ […]

  Een van de laatste monumentale kunstwerken die Niki de Saint Phalle vlak voor haar dood nog heeft voltooid staat in Californië. Het is de 12-meter hoge, open sculptuur ‘Coming Together’, die ze maakte voor het Convention Center, het Congresgebouw van San Diego. Twee halve gezichten komen in dit beeld samen en vormen één gezicht. […]

Op de expositie ‘Niki de Saint Phalle aan Zee’ kom je drie keer de Nana Santé tegen; één keer als litho en twee keer als sculptuur. Nana Santé is een grote, dikke Nana die met haar twee blauwe benen stevig op de grond staat. In de litho doemen achter haar hoofd en schouders drie slangen […]