Na het lapis-lazuliblauw uit mijn vorige blog heeft het lot bepaald dat ik weer een blog over blauw schrijf: het International Klein Blue (IKB), de betoverende blauwe kleur die ontwikkeld werd door Yves Klein (1928-1962). Hij wist het pigment zo te combineren met bindmiddel dat de intense werking van de kleur bleef behouden. Met dit […]

Onlangs vierde ik mijn trouwdag. Negentien jaar geleden trad ik in het huwelijk met mijn grote liefde, nadat we 28 jaar verkering hadden gehad. Als ‘huwelijksreis’ gingen we naar Mantua. Daar, in het Palazzo Ducale, heeft schilder Andrea Mantegna in de vijftiende eeuw het statievertrek van Ludovico III Gonzaga, hertog van Mantua, opgeluisterd met schitterende […]

Het afgelopen jaar stond (bijna) geheel in het teken van Roger Raveel. Vanaf augustus vorig jaar schreef ik blogs over deze kunstenaar die mij zo inspireert. Vanaf die tijd bereidde ik ook mijn lezing Het vierkant en de alledaagsheid voor. Eigenlijk was ik in het voorjaar van 2021 al van plan een lezing te houden […]

Ik ben in het witte vierkant van Roger Raveel geweest! In Machelen-aan-de-Leie staat het Roger Raveel Museum dat is opgebouwd uit stralend witte vierkanten en rechthoeken. Toen ik er was, op een zomerse julidag, was het wit van de verspringende muurvlakken oogverblindend. Met hier en daar een subtiel zwart horizontaal randje staken de witte vlakken […]

De Raveelreis van 10, 11 en 12 juli is achter de rug en de kleuren van de reis zinderen nog na. We begonnen met een bezoek aan het Lam Gods, het wonder van kleur van de gebroeders Van Eyck in de Sint-Baafskathedraal in Gent. Na de curieuze en voor mij nieuwe ervaring van een inleiding […]

Een van de meest verbluffende schilderijen van Roger Raveel is het drieluik Het verschrikkelijke mooie leven uit 1965. Dit enorme doek van 455 bij 150 centimeter – met in het midden een kooi met kanaries – bevat alle elementen van Raveels vernieuwende manier van werken: abstracte vormen gecombineerd met figuratieve elementen, helder kleurgebruik en alledaagse […]

Tijdens een van mijn lezingen over Roger Raveel kreeg ik de vraag wat de oorsprong kan zijn geweest van het witte vierkant dat zo’n belangrijke rol speelt in Raveels schilderijen. Vaak doorbreekt deze witte geometrische vorm het landschap of vormt het een markant element in een interieur of zelfs in het gezicht van een geportretteerde. […]

In 1971 ontpopt Roger Raveel zich als (milieu-)activist. Als de overheid het plan lanceert om de Leie-arm die langs Machelen loopt te dempen en de rivier recht te trekken, komt hij in het geweer. Hij bouwt een vlot, plaatst er een schilderij op en vaart met dat vlot over de meanderende Leie van Machelen naar […]

Het cliché is dat achter elke (mannelijke) kunstenaar een vrouw staat. Als muze en/of als degene die de zakelijke leiding heeft. Vaak is dat waar; Rembrandt had Saskia die meewerkte in de schilderijenhandel en Hendrikje behoedde hem in zijn armere periode voor een faillissement. Bij Hans Arp waren het zijn partner Sophie Taeuber en, na […]

In het werk van Roger Raveel komen veel palen voor. Palen die de schuttingen in gelijkmatige vlakken verdelen, of de grote en kleine palen die altijd loodrecht in het landschap staan. Dan zijn er ook nog de raadselachtige verticale banen die van boven tot onder het beeld doorsnijden en die je zou kunnen zien als […]

Op 28 juni opent Museum Roger Raveel in Machelen-aan-de-Leie opnieuw zijn deuren na een uitgebreide verduurzamingsverbouwing. Het gebouw uit 1997 is nu voorzien van duurzame energie-oplossingen. Daarmee wordt het een nog sympathieker museum. Ik ben er deze zomer als de kippen bij om het museum te bezoeken. In december 2025 was ik ter voorbereiding van […]

Een van de schilderijen die in mijn Raveel-lezing voorbijkomen is De schilderijenoptocht uit 1978 te Machelen aan de Leie. Het is een groot schilderij van vier bij twee meter met een groep figuren die vierkante ‘schilderijen’ dragen aan stokken en takken. Raveel wilde in 1978 een echte schilderijenoptocht houden in zijn dorp. Met een aantal […]

Het betonnen tuinmuurtje is misschien wel het motief dat het vaakst terugkeert in de schilderijen van Roger Raveel. Het is eenvoudige constructie van liggende betonnen platen die in de groef van een verticale paal worden geschoven. Zo bouw je een schutting die de tuin afscheidt van de openbare ruimte. Hoewel de kunststof schutting in opmars […]

In deze periode, waarin ik mijn lezing Het vierkant en de alledaagsheid aan het voorbereiden ben, is mijn moeder gestorven. Ze was bijna 95 jaar en is in haar middagdutje overleden. Ik heb niet aan haar doodsbed gezeten, zoals Roger Raveel wel in 1946 aan het doodsbed van zijn moeder zat. Voor Raveel was zijn […]

In de schilderijen en tekeningen van Raveel komt heel vaak een karretje voor. Het is een vierkante bak met aan weerszijden een fietswiel. Aan de achterzijde zit een handvat, zodat het karretje geduwd kan worden. Het wordt dan ook een stootkar genoemd in Machelen-aan-de-Leie. Het is een van de alledaagse gebruiksvoorwerpen die Raveel afbeeldt in […]

Met de biografie van Roger Raveel die ik in Gent antiquarisch heb aangeschaft, kan ik mijn lezing Het vierkant en de alledaagsheid afmaken. Dit lijvige boekwerk, een cassette met twee banden van elk 2,5 kg, voert mij met allerlei foto’s, brieffragmenten, interviews en citaten langs de ontwikkeling die Raveel doormaakte vanaf het allereerste begin tot […]

Vandaag reis ik andermaal af naar Gent om onderzoek te doen naar Roger Raveel. Gent, waar de rivier de Leie uitmondt in de Schelde, wordt mijn uitvalsbasis om het werk en de woonomgeving van Raveel van dichtbij te leren kennen. Ik zal in Nieuwpoort de expositie De Zin van Onzin bezoeken. En ik zal het […]

Op veel schilderijen en tekeningen van Roger Raveel komt een poes voor. Soms is de poes zelf onderwerp, zoals in de inkttekening Kat en haar eigen spiegelbeeld. In deze tekening zien we een gestreepte kat. De kat zit met de ogen open en heeft de staart om zich heen gekruld. Naast de kat duikt een […]

In het Kunstmuseum in Den Haag is tot en met 4 januari een tentoonstelling te zien met de prachtige titel Framing the Ephemeral, bij benadering te vertalen als Het vluchtige omkaderen. In deze expositie worden schilderijen getoond van de Amerikaanse schilder Lois Dodd, die werd geboren in 1927. Haar werk vertoont verrassend veel verwantschap met […]

Wat me opvalt in de schilderijen en tekeningen van Roger Raveel is dat er vaak een duidelijke hand in voorkomt. Soms is die hand onderdeel van een lichaam, hoewel dan vaak iets te groot. Soms is het alleen een hand in een abstracte omgeving. Waar de gezichten van de figuren vaak zijn geabstraheerd tot een […]

In mijn vorige blog beschreef ik de overrompelende indruk die het retabel het Lam Gods in Gent op mij had gemaakt. Ik was echter naar Gent gekomen met een ander doel; ik wilde de expositie van de schilder Roger Raveel bezoeken. De indringende en ontroerende schilderijen van Raveel spreken mij erg aan; ik heb eerder […]

Afgelopen week was ik een paar dagen in Gent. Als afsluiting van dit korte verblijf bezocht ik het Lam Gods, het wereldberoemde polyptiek van de gebroeders Van Eyck uit 1432. Ik had opzettelijk een laat tijdslot gekozen in de hoop dat ik de sluiting van het retabel kon meemaken. Dertig jaar geleden had ik het […]

Vorig jaar schafte ik een boek aan met de intrigerende titel Maar is het kunst?, een flitsend vormgegeven boek over (moderne) kunst door kunsthistoricus Cathelijne Blok. Ik las het boek met mijn mobiel in de hand, want alle afbeeldingen waren weliswaar fraai gekleurde, maar onherkenbaar gepixelde foto’s van kunstwerken. Om te zien hoe het kunstwerk […]

Opnieuw toog ik naar Rotterdam om inspiratie op te doen voor mijn blog. Dit keer bezocht ik de Kunsthal voor de expositie van sculpturen van Stephan Balkenhol: Something is happening. Nadat ik mij eerst een weg had gebaand door het pandemonium van de expositie Cute, met grootoogige poesjes en gillende kinderen in prinsessenjurkjes, betrad ik […]

Onlangs bezocht ik voor de tweede keer het Depot van Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam en opnieuw werd ik gegrepen door het gebouw, maar meer nog door het concept van dit gebouw dat is ontworpen door het Rotterdamse architectenbureau MVRDV. Het gebouw past helemaal bij de ‘niet lullen, maar poetsen’-mentaliteit van Rotterdam; geen grootse […]

Als Jan Mankes in 1916 naar Eerbeek is verhuisd, maakt hij – als zijn gezondheid het toestaat – lange wandelingen in de bossen rond het dorp. De natuur was tenslotte de belangrijkste inspiratiebron voor Jan Mankes, of dat nu de Friese weilanden waren, de duinen en de kust van Scheveningen of de bossen van de […]

In 1912 waagt Jan Mankes zich voor het eerst aan een landschap. Tot dan toe had hij intieme stillevens en zelfportretten geschilderd. In een brief van 22 februari 1912 schrijft hij aan zijn vriend en mecenas Aloysius Pauwels: ‘Zoo heb ik het reeds jaren beraamde en u bekende plan uitgevoerd de “woudsterweg” te schilderen. … […]

De judaspenning duikt vaak op in het werk van Jan Mankes. De plant met de zilveren, ovalen zaaddozen moet hem erg hebben aangesproken. In gedroogde vorm bungelen de doorschijnende schijven in een sierlijke boog aan de stengel. De teerheid, de transparantie en de zilverachtige glans van de ‘penningen’ passen goed bij de gevoeligheid en de […]

De betovering van de schilderijen van Jan Mankes schuilt voor een groot deel in de subtiel vervloeiende kleuren. Mankes bracht de olieverf zorgvuldig aan in heel dunne lagen. Als de verf was gedroogd, schuurde hij de oppervlakkige laag weg met puimsteen en bracht hij een nieuwe laag aan. Daardoor ontstonden die zacht vervloeiende lagen met […]

De grootste inspiratiebron van Jan Mankes was de natuur. Hij maakte eindeloze wandelingen door de velden en bossen in de omgeving van zijn woning en zoog de natuurindrukken op om ze in zijn atelier vast te leggen in zijn gevoelige schilderijen. Tijdens zijn wandelingen trof hij af en toe een vogelnestje en die momenten vulden […]

Er is iets speciaals aan de blik van Jan Mankes. Op al zijn zelfportretten kijkt hij ons met zijn grote, donkere ogen onderzoekend aan. Zijn blik is niet streng of vorsend, maar eerder aftastend, vragend. Met deze expressie laat Mankes ook iets van zichzelf zien. Het is een peilende blik die tegelijkertijd iets blootgeeft van […]

Een van de beroemdste schilderijen van Jan Mankes is zijn Zelfportret met uil. We zien de jonge schilder, tweeëntwintig jaar oud, die ons enigszins aftastend aankijkt met grote, zwarte ogen. Op zijn rechterhand, dicht tegen zijn borst, zit een kerkuil die zijn eveneens zwarte ogen strak op de toeschouwer richt. De witte schilderskiel vult de […]

Voor alle kunst geldt dat je die het beste kunt ervaren als je het live ziet. Pas als je oog in oog staat met het schilderij of de sculptuur voel je wat het met je doet. Dit gegeven, dat kunst het best tot zijn recht komt als je het live ervaart, geldt bij uitstek voor […]

Jan Mankes (1889-1920) is bekend om zijn intieme en gevoelige schilderijen van alledaagse voorwerpen en dieren. Al zijn schilderijen, maar ook zijn tekeningen, etsen en houtsnedes, ademen een sfeer van verstilling en toewijding. Zijn werk is enorm geliefd, zeker ook bij mij. Ik word geraakt door de innigheid en tederheid in zijn werk. Twee musea, […]

In de ‘gestapelde’ sculpturen van Joan Miró ligt het accent vaak op de kop van het beeld. Er is een gezicht herkenbaar in het bovenste gedeelte; één of twee ogen en soms een neus of een mond. Boven op het hoofd staat vaak nog een element; een stuk speelgoed, een tak, een ondefinieerbaar stuk schroot […]

De Spaanse vertaling van ‘ik kijk’ is ‘miro’, met het accent op de eerste lettergreep. Miró, de kunstenaar die nu een expositie heeft in museum Beelden aan Zee, prikkelt je om heel goed te kijken. Ik kijk en zie hoe Miró assemblages maakt van alledaagse voorwerpen en zo op een speelse en vaak humoristische manier […]

Tijdens de wandelende lezing Beelden en bomen in het Arboretum Gimborn – aanstaande zaterdag 21 september geef ik deze lezing weer – houden we stil op een kruispunt. Langs de kant van de weg staat op een hoge sokkel de intrigerende sculptuur Beauty Case van Leen Kessels. Een grijs, hardstenen ‘offerblok’ op lage pootjes waarin […]