Ai

 

In de Kunsthal in Rotterdam is tot en met 3 maart de expositie In Search of Humanity te zien, een overzichtstentoonstelling van het werk van Ai Weiwei. Deze Chinese kunstenaar wordt altijd een mensenrechtenactivist genoemd, maar volgens Ai Weiwei zelf is er geen onderscheid te maken tussen artist en activist; alle kunst is activistisch, volgens hem.

Nieuwsgierig, maar toch een beetje gereserveerd, ging ik naar de expositie toe. Zou zijn ‘activistische’ kunst op mij niet werken zoals World Press Photos dat vaak bij mij doen, pas als je de toelichting hebt gelezen zie je hoe schrijnend het beeld op de foto is. Maar tot mijn verrassing komt Ai’s activisme rechtstreeks binnen doordat het kunst is; het gaat over misstanden in de wereld, maar de kunstzinnige ‘vertekening’ maakt het direct toegankelijk voor het gevoel.

Tianan-mannen, 2019, lego

Zo doet de kunstenaar een briljant appel op het gevoel met kunstwerken gemaakt van legosteentjes. Ai Weiwei maakt afbeeldingen van iconische of historische gebeurtenissen na in lego. De gepixelde beelden, opgebouwd uit speelgoed dat wereldwijd bekend en geliefd is, zijn indringend en ontroerend. Bijvoorbeeld het werk Tianan-mannen (2019), een enorm wit legovlak dat met gekleurde klodders besmeurd lijkt te zijn.

Dit legokunstwerk is een weergave van de protestactie die ‘de eierwassing van Mao’ wordt genoemd. Tijdens de protesten op het Tiananmenplein in 1989 gooiden enkele studenten met verf gevulde eieren tegen het levensgrote portret van Mao. Ze werden gearresteerd. Ai Weiwei laat in dit werk alleen de verfspatten zien, uitgevoerd tot in de kleinste legosteentjes (een ‘ééntje’). De wonderlijke vermenging van kunst, speelgoed, politieke betekenis, humor en esthetiek levert een indringend kunstwerk op.

Een ander legokunstwerk dat veel indruk op mij maakte is Illumination uit 2019. Het is de uitvergroting (uitgevoerd in legosteentjes) van de selfie die Ai Weiwei maakte in de spiegel van de lift direct na zijn arrestatie in 2009. Boven zijn hoofd houdt Ai de telefoon die flitst. Achter hem staan zijn vriend Zuoxiao Zuzhou, die ook werd gearresteerd, en een politieagent. Ook hier zijn het de legosteentjes, de vrolijke kleuren van de individuele steentjes die een sterk contrast vormen met de gruwelijkheid van de situatie (Ai was net daarvoor ernstig mishandeld door de agenten). Het levert weer een indringend kunstwerk op met een diepere ‘reikwijdte’ dan als het alleen maar een foto zou zijn geweest.

Illumination, 2019, lego
Kristallen bol, 2017, Kristal, reddingsvesten

Ook Ai’s engagement met vluchtelingen geeft hij op een aangrijpende manier weer, onder andere in het kunstwerk Kristallen bol uit 2017. In een klein, druk zaaltje (er worden video’s vertoond, een grote stalen deur met enorme gaten van granaatinslagen staat tegen de wand en mensen drommen samen voor een nauwe doorgang naar de volgende zaal) ligt middenin een berg sleetse zwemvesten. Bovenop die berg ligt een enorme kristallen bol.

Tussen alle indrukken in dat propvolle zaaltje – beelden van onrecht, protest, vluchten – is die massieve kristallen bol een prachtig rustpunt. Kleine luchtbelletjes hangen glanzend in de bol als sterren aan het firmament. Er spreekt een enorm verlangen naar rust uit, of een belofte van rust. Deze compositie – de imposante, serene bol bovenop de haveloze reddingsvesten – maakt dit kunstwerk tot een ontroerend ‘activistisch’ statement.

Zwervend door deze expositie begrijp ik Ai Weiwei heel goed: “Everything is art. Everything is politics.” Kunst die je in het hart raakt is per definitie activistisch.

8 Comments

  1. Mooi Hans! Ik was ook erg onder de indruk van deze expo. Liefs, Daphne

  2. Beste Hans,

    Dankjewel voor je verhelderende blog over Ai.
    Ook ik was onder de indruk over de wijze waarop Ai het ‘onrecht’ artistiek vorm geeft. Ik begreep echter niet, en had een beetje weerzin tegen, z’n kunstwerken van legosteentjes!! Maar door je uitleg begrijp ik nu veel beter de betekenis daarvan. Dus veel dank!
    Mariët

  3. Dankjewel weer voor deze verrassende eye-opener voor mij dankzij jouw verhaal. Groet van Jeannette en graag tot de volgende keer.

  4. Midden in een enerverend gebeuren met en rondom mij, brengt je verslag me weer terug naar deze mooie expositie en zie ik me kijken, staand op een krukje, in de cel van Au WeiWei. Hoe erg kan het zijn. En hoe mooi, dat kunst helpt mee te voelen


Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *