Luisteren

Bij een bezoek aan een museum voor beeldende kunst kun je zeggen ‘Ik waan mij aan het strand’ of ‘Ik waan mij in een bos.’ Tijdens mijn wandeling Beelden en bomen door het Nationaal Bomenmuseum Gimborn bén je in een bos. Je hoeft je niet voor te stellen hoe het klinkt, alle geluiden zijn er al; het suizen van de wind in de dennen, de vogelgeluiden, het zoemen van insecten, het geritsel van de struiken, het knerpen van het schelpenpad onder je voeten. Die bosgeluiden maken deel uit van de beleving van de sculpturen en installaties. We gaan tijdens mijn wandeling heel aandachtig luisteren.

Geluiden laten je een ruimte ervaren. De beslotenheid van eerbiedwaardige, oude bomen klinkt anders dan de openheid van een waterpartij. De sculptuur op de top van een heuvel ‘klinkt’ anders dan die in de warme omhulling van een heideveld. Geluid intensiveert de ervaring van de sculpturen.

Lichtvallen, Mieke van den Hoeven, aluminium, kleurlak, draad

Alle vijfendertig kunstenaars van de expositie Beelden en bomen hebben zelf de locatie gekozen waar hun beeld of installatie kwam te staan. De locatie, de ruimte die het kunstwerk omgeeft, is onderdeel van het kunstwerk. Al luisterend beleef je iets van de relatie tussen het kunstwerk en de ruimte eromheen.

Madonna, Ninette Koning, dennennaalden en doek

Zo sta je bij de Lichtvallen van Mieke van den Hoeven, waar hoog boven je in de gewelven van de takken de wind ruist, opeens in een bomenkathedraal. Tussen de verticaal oprijzende stammen hangen haar glanzende en veelkleurige sculpturen die associaties oproepen met glas-in-loodramen. De zacht wuivende Madonna van Ninette Koning die even verderop in een ‘zijkapel’ tussen de boomstammen hangt, completeert het gevoel van een kathedraal.

In deze rondleiding luisteren we naar de geluiden die het beeld omgeven. We horen naaldbomen die anders ruisen dan loofbomen, struiken die ritselen, we horen de dempende werking van coniferen op de omgevingsgeluiden. Klinken de geluiden boven ons, zoals bij hoge naaldbomen, of staan we ertussen, zoals bij laag struikgewas? Staan we aan de rand van het water met achter ons een grasveld of een bosrand en hoe klinkt dat? Murmelt het water?

Ook de beelden zelf laten zich niet onbetuigd qua geluidservaring. Anders dan binnen de muren van musea mag je de beelden hier aanraken. Zo kun je ze allerlei geluiden ontlokken; de schalen van Joke Zaals Riool in bloei worden klankschalen, uit het kraantje stroomt het water met een welluidend straaltje. De keramieken cilinders van The Gathering van Wilma Bosland blijken ook heel melodieuze klanken te kunnen voortbrengen, waarmee menige gathering kan worden opgeluisterd. En zelfs de vlijmscherpe vliegtuigjes van een vervaarlijk kunstwerk als De Doorn (Colletia paradoxa) van Karin van der Molen klinken als een hip metalen slaginstrument als je er zachtjes op tikt.

Het geluid van ‘De Doorn (Colletia Paradoxa)’, Karin van der Molen, cortenstaal. Foto: Berend van Dooren

Kunst in de natuur is een buitenkansje om al je zintuigen open te zetten. Met oren op steeltjes, ogen op steeltjes en het gevoel van de zon op je gezicht, de wind in je haren en de koelte van de schaduw op je huid zullen we de wandeling Beelden en bomen maken, luisterend naar de dialoog tussen sculptuur en natuur.

De wandelende lezing Beelden en bomen is op 5 mei in het Nationaal Bomenmuseum in Doorn. Informatie en reserveren: klik HIER
Bij voldoende belangstelling volgen er later nog meer wandelingen.

Afbeelding boven dit artikel: Planteneter, Mieke de Waal, cortenstaal

 

Beelden en bomen

Als Man van Taal schrijf ik veel blogs over kunst. Maar ook de natuur is voor mij een bron van inspiratie en soms gaan mijn blogs over natuur. Nu ben ik begonnen aan een project waarin mijn liefde voor kunst en natuur samenkomen: de ‘wandelende lezing’ Beelden en bomen. En o, wat versterken die twee elkaar!

De lezing is een opdracht van de Nederlandse Kring van Beeldhouwers die in het Nationaal Bomenmuseum Gimborn in Doorn de expositie Beelden en bomen organiseert. In dit prachtige Arboretum, dat dit jaar zijn honderdjarig jubileum viert, staan verspreid in het groen sculpturen opgesteld van vijfendertig heel diverse beeldhouwers. Elke beeldhouwer heeft bewust gekozen voor een bepaalde locatie in het park.

Botanical beads, Natasja van der Meer, steengoed met glazuren van diverse planten

Kunst in de natuur; dan gebeurt er iets! De kunstwerken voegen iets toe aan de omgeving. En omgekeerd; de natuur geeft de sculpturen een andere dimensie. Ik neem u mee op een wandeling onder ruisende naaldbomen, langs geheimzinnige coniferen, treurbeuken en levensbomen, waterpartijen, heidevelden en bloeiende heesters. Bij een aantal beelden zullen we stilstaan en zal ik nader ingaan op de dialoog tussen die plek en dat kunstwerk.

Er zijn sculpturen die een directe relatie hebben met de omgeving. Zoals Botanical Beads van Natasja van der Meer. Een keramieken ketting met grote, glanzende kralen hangt aan een den die zijn takken over een verborgen waterstroompje uitstrekt. Het glazuur van de kralen bestaat uit natuurlijke materialen, zoals de as van de afgevallen naalden van de boom waar de ketting aan hangt.

Treurpopulier van Arboretum Gimborn, te bewerken door Mari Shields

Mari Shields is een andere kunstenaar die haar inspiratie én haar materiaal rechtstreeks uit het Arboretum haalt. Tijdens de expositie – die loopt van 13 april tot 6 oktober – zal zij een sculptuur maken van een omgevallen treurpopulier uit het Arboretum. Hoe zal het zijn voor deze boom als hij ‘gebeeldhouwd’ wordt?

Soms vormt een kunstwerk een sterk contrast met de omgeving, bijvoorbeeld in de installatie Sound of Silence van Imke Beek. IJle, gazen kleurvlakken zweven als een geheimzinnig waas tussen de stammen en steken af tegen het donkere groen van de naaldbomen. Bijzonder hoe de twee contrasterende elementen perfect samenvloeien; de natuur wordt kunst en kunst wordt natuur.

Sound of Silence, Imke Beek, gaas, metaal, lak
The Gathering, Wilma Bosland, keramiek (klei, terra sigillata, gebakken)

Er zijn kunstwerken waar de bosbewoners vast heel blij mee zullen zijn. Onder de koepel van een treurbeuk staan in een cirkel zachte, keramische cilinders van Wilma Bosland. In The Gathering kan je rond de boomstam bij elkaar komen om verhalen te vertellen of de laatste bosroddels door te nemen. Of om te vergaderen. Of om te zwijgen en te luisteren naar de geluiden van de natuur.

Jacqueline Bohlmeijer en Open as a State of Mind, keramiek

Op de open vlakte van de heidevelden vinden de bijen en andere insecten misschien wel een aangenaam onderkomen in Open as a State of Mind van Jacqueline Bohlmeijer. De halfronde, keramieken sculptuur met binnenin een intrigerende structuur van stervormige nissen, openingen en holletjes is in mijn ogen een walhalla voor alles wat vliegt, kruipt en fladdert. Wees welkom geleedpotigen!

En wees welkom rechtop lopende mensen, bij mijn wandelende lezing Beelden en bomen. Op 5 mei geef ik de eerste lezing. Met een groep van maximaal vijfentwintig deelnemers zal ik dan een wandeling maken langs de sculpturen in het Bomenmuseum. Als er meer belangstelling is, komen er later deze zomer nog meer wandelingen.

Informatie en reserveren voor de wandelende lezing Beelden en bomen: zie Agenda